دانستنی های درس تاریخ ادبیات

دانستنی های درس تاریخ ادبیات

تاریخ ادبیات (2)


درس اول
درآمدی بر عصر حافظ
دانستنی‌های مربوط به درس
1- کدام عارف و متفکر اندلسی، برای نزدکی کردن عرفان و فلسفه کوشید؟ ابن عربی
2- چرا در عصر حافظ، گروه‌ها توانستند مذهب و اعتقادات خود را آزادانه آشکار کنند؟ به دلیل بی‌اعتقادی برخی از ایلخانان و بی‌تعصبی برخی دیگر
3- شیعیان، کدام حکومت‌های محلی را تشکیل دادند؟ سربداران و مرعشیان
4- تفاوت شورش‌های تیمور با چنگیز در چه بود؟ اول این که تیمور دعوی مسلمانی داشت و دیگر این که او و لشگریانش به طور نسبی با تمدن آشنا بودند.
5- مهم‌ترین افراد نفوذی مذهب تشیع در دستگاه حکومتی مغولان چه کسانی بودند؟ خواجه نصیرالدین توسی و مؤیدالدین علقمی
6- در عصر حافظ کدام قالب شعری رو به ضعف و کسادی گذاشت؟ قصیده
7- مضمون قصیده‌های سروده شده در عصر حافظ چه بود؟ حمد خدا، نعت رسول اکرم (ص) و مناقب امامان شیعه
8- ابتکارهای صورت گرفته در شعر این دوره کدام است؟ منقبت و مرثیه و طرح مسائل اجتماعی
9- در شعر عصر حافظ تقلید از شاعران پیشین به چه شکل‌هایی بروز می‌کرد؟ تقلید از شیوه‌ و سبک استادان پیشین، جواب گویی شعرهای مشهور بر همان وزن و قافیه‌ی پیشینیان
10- شیوه‌ی کدام شاعر عصر حافظ ابتکاری تازه قلمداد می‌شود؟ عبیدزاکانی
11- «طنز و انتقاد اجتماعی» در شعر کدام شاعران این دوره بیش‌تر دیده می‌شود؟ عبید حافظ و بسحاق اطعمه
12- «زبان شعر» در این دوره چگونه است؟ جز در سروده‌های حافظ و خواجو، رو به سقوط و تباهی است.
13- عراقی، کدام مثنوی را بر وزن «حدیقه سنایی» سروده است؟ عشاق نامه (ده نامه)
14- کدام کتاب عراقی به «نظم و نثر» است؟ لمعات
15- موضوع کتاب «لمعات» چیست؟ عرفان و سیر و سلوک عارفانه
16- چه کسی مشهورترین شرح را بر «لمعات» نوشته است؟ جامی
17- «ساقی نامه» چگونه شعری است؟ شعری است در وصف مجالس بزم و لوازم مربوط به آن به طوری که شاعر در خلال آن مضامین غنایی و عرفانی و حکمت و وعظ را نیز درج کند.
18- «عراقی» در کجا متولد شد؟ در یکی از روستاهای فراهان به نام کمیجان
19- «عراقی» در قونیه با کدام عارفان مشهور آشنا شد؟ شیخ صدرالدین قونوی
20- کدام اثر حماسی در دوره‌ی حافظ مورد توجه و تقلید قرار گرفته است؟ شاهنامه فردوسی
درس دوم
خواجوی کرمانی
دانستنی‌های مربوط به درس
1- «خواجو» در غزل از چه کسی پیروی می‌کرد؟ سعدی
2- «نخل بند شاعران» شهرت کدام شاعر معروف است؟ خواجوی کرمانی
3- «رساله‌ی اللبادیه» مناظره بین چیست؟ نی و بوریا
4- خواجو در «قصیده سرایی» از کدام شاعر تقلید کرده است؟ سنایی
5- کدام شاعر در ستایش سربداران، شعر سروده است؟ ابن یمین
6- ابن یمین به سرودن شعر در کدام قالب شعری نام بردار گشته است؟ قطعه
7- مذهب «ابن یمین» چه بود؟ شیعه
8- «سیف فرغانی» شاعر کدام قرن است؟ قرن هفتم
9- بیت «اسب همت سرکشید و بهرجو جایز نداشت / خوار همچون خر در اصطبل ثنا خوانی مرا» از کدام شاعر است؟ سیف فرغانی
10- چرا لقب «زاکانی» به عبید داده شد؟ او از خاندان زاکانیان، تیره‌ای از اعراب بنی خفاجه بود.
11- شهرت «عبید» به کدام قالب بیانی است؟ طنز
12- «عبید» در پرداختن به هزلیات خود به کدام شاعران توجه داشته است؟ سعدی و سوزنی سمرقندی
13- مثنوی «موش وگربه» درباره‌ی چیست؟ حکایتی است تمثیلی که در آن وضع جامعه و دو طبقه‌ی حاکمان و قاضیان مورد انتقاد قرار گرفته است.
14- «عبید» در کدام قرن زیسته است؟ قرن هشتم
15- دو بخش دیوان اشعار خواجو، چه نام دارد؟ صنایع الکمال، بدایع‌الجمال
16- کدام مثنوی از خواجو نیست؟ (سام‌نامه، صدپند، همای و همایون) صد بند، از عبید زاکانی است.
17- «سخن حافظ طرز غزل» کدام شاعر را دارد؟ خواجو
18- «اخلاق الاشرف» اثری است از ..... عبید زاکانی
19- زبان طنز در آثار «عبید» چگونه است؟ بی‌پروا و تند
20- سبک شعری «سیف فرغانی» به شیوه‌ی کدام شاعران است؟ سخنوران نامی خراسان
درس سوم
حافظ
دانستنی‌های مربوط به درس
1- «لسان الغیب» لقب کیست؟ خواجه شمس‌الدین محمد شیرازی (حافظ)
2- نیاکان «حافظ» از کجا بودند؟ کوهپایه‌ی اصفهان‌
3- لقب «محتسب» را حافظ به کدام حاکم وقت شیراز داده بود؟ امیر مبارزالدین محمد
4- کدام شاعر فارسی زبان، بیش‌ترین محبوبیت را تاکنون نزد فارسی زبانان داشته است؟ حافظ
5- «حافظ» از کدام دانش‌های زمان خود بهره داشت؟ همه‌ی علوم قرانی ، از قرائت و تفسیر گرفته تا کلام و فلسفه و عرفان
6- محتوای غزل‌های «حافظ» چگونه است؟ تلفیق و ترکیب عشق و عرفان است.
7- کدام شهر خراسان در دوره‌ی جامی پایتخت هنر و ذوق و ادب ایران بود؟ هرات
8- چه کسانی در آن زمان، حامی هنرمندان وصاحبان ذوق بودند؟ سلطان حسین بایقرا و امیر علیشیر نوایی
9- کدام اثر جامی «منظومه‌ای تمثیلی، حاوی اشارات اخلاقی و عرفانی» است؟ سلامان و ابسال
10- «جامی» در مثنوی سرایی از کدام شاعر تقلید کرده است؟ نظامی
11- کدام کتاب را «جامی» در برابر خمسه‌ی نظامی سروده است؟ هفت اورنگ
12- کتاب «بهارستان» به تقلید از کدام اثر معروف است؟ گلستان سعدی
13- دیوان جامی، به چند بخش تقسیم شده است؟ سه بخش
14- «ذکر مراحل سلوک و رتبیت نفس» محتوای کدام کتاب «جامی» است؟ سحبة الابرار
15- حافظ در شعر «بلبلی خون دلی خورد و گلی حاصل کرد / باد غیرت به صدش خار، پریشان دل کرد» به کدام رویداد اشاره کرده است؟ درد مرگ فرزندش
16- کدام شاعر را برخی «خاتم شعرای ایران» می‌دانند؟ حافظ
17- لحن و بیان «حافظ» در اشعارش، چگونه است؟ گزنده و تلخ با نیشخند و کنایه آمیز است.
18- محتوای غزل شاعران پیش از حافظ، چه بود؟ یا عاشقانه یا عارفانه
19- تقلید «جامی» از شعرایی چون نظامی و سعدی، در چه حدی است؟ نتواسته است از حد مقلدی موفق یا فراتر بگذارد.
درس چهارم
درآمدی بر ....
دانستنی‌های مربوط به درس
1- دو دلیل عمده‌ی تاریخ نویسی در عصر حاکمیت مغول و تیمور چیست؟ مغولان و تیموریان به ثبت فتوحات و آوازه‌ی خود علاقه‌مند بودند و دیگر آن که ایرانیان برای ضبط تاریخ و فرهنگ و مظلومیت خویش از این اشتیاق ایخانان برای ارضای حسّ نام‌جویی خویش سود می‌بردند.
2- شیوه‌ی نویسسندگی در عصر خواجه شمس‌الدین چگونه بود؟ مانند قبل، کاربرد لغات ترکی و عربی فراوان بود.
3- «تاریخ جهانگشا» اثر کیست؟ عطاملک جوینی
4- موضوع کتاب «تاریخ جهانگشا» چیست؟ ظهور چنگیز، فتوحات او، تاریخ خوارزمشاهیان و ....
5- نثر «تاریخ جهانگشا» چگونه نثری است؟ متکلف و مصنوع
6- چه کسی مجموعه‌ی علمی- فرهنگی «ربع رشیدی» را در بتریز تأسیس کرد؟ خواجه رشیدالدین فضل الله
7- اثر مهم خواجه رشیدالدین فضل الله، کدام کتاب است؟ جامع التواریخ
8- نثر کتاب « جامع التواریخ » چه نوع نثری است؟ پخته و عالمانه و شاده و با استحکام، پاره‌ای از لغات ترکی و مغولی را نیز دارد.
9- «تجارب السلف» اثر کیست؟ هندوشاه نخجوانی
10- هندوشاه نخجوانی در دستگاه کدام سلسله‌ی حکومتی بود؟ اتابکان لرستان
11- موضوع کتاب «تجارب السلف» چیست؟ تاریخ خلفا و وزاری اسلام تا انقراض خلفای عباسی
12- انشای کتاب «تجارب السلف» چگونه است؟ روان و استوار است و آثار تکلف عربی مآبی در آن مشهود نیست.
13- «حمدالله مستوفی» در کدام قرن می‌زیست؟ قرن هشتم
14- کدام کتاب «حمدالله مستوفی» تاریخ عمومی و تاریخ ایران و اسلام را تا عهد مؤلف شامل می‌شود؟ تاریخ گزیده
15- «نزهه‌ی القلوب» درباره‌ی چه موضوعی است؟ جغرافیا
16- کدام اثر «حمدالله مستوفی» به شعر است؟ ظفرنامه
17- مهم‌ترین تألیف «میرخواند» کدام کتاب است؟ روضة الصفا
18- کتاب «تاریخ عالم آرای عباسی» را چه کسی نوشته است؟ اسکندر بیک معروف به منشی
19- مهم‌ترین کتاب «خواند میر» کدام کتاب است؟ حبیب‌السیر
20- موضوع کتاب «تاریخ عالم آرای عباسی» شامل کدام دوره است؟ تاریخ اختصاصی دوران حکومت شاه عباس کبیر است.
درس پنجم
درآمدی بر عصر صائب
دانستنی‌های مربوط به درس
1- مذهب رسمی صفویان چه بود؟ تشیع
2- در زمان صفویه به جز کشور ایران، در کدام کشور زبان و ادب فارسی استقرار یافت؟ هند
3- در عصر صائب سلاطین کدام سلسله در هنر شاعران را تشویق می‌کردند؟ سلاطین بابری
4- چرا شاعران در زمان صفویه مورد بی‌مهری قرار گرفتند؟ سلاطین صفوی عقیده داشتند شعر فقط باید در وصف و منقبت پیامبر و امامان شیعه باشد.
5- زبان فارسی تا چه زمانی در هند رواج داشت؟ تا عصر حاکمیت استعماری انگلیس بر هند
6- قالب عمده‌ی شعر از لحاظ کمیت در این دوره چه بود؟ غزل
7- «سخن شیرین» و «قیافه‌ی بانمک» مربو ط به کدام ویژگی شعری عصر صائب است؟ حس‌آمیزی
8- در مصراع «نبض ره می‌تپد و سینه‌ی صحرا گرم است» چه آرایه‌ای دیده می‌شود؟ تشخیص‌
9- «وحشی بافقی» شاعر کدام قرن است؟ سده‌ی دهم
10- نام دو مثنوی «وحشی بافقی» که بر طریق نظامی سروده، چیست؟ برین، ناظر و منظور
11- نام مثنوی ناتمام «وحشی بافقی» چیست؟ فرهاد و شیرین
12- بیت «بخیه‌ی کفشم اگر دندان نما شد عیب نیست / خنده می‌آرد همی بر هرزه گردی‌های من» به کدام ویژگی شعر در عصر صائب اشاره دارد؟ استفاده از زبان و الفاظ محاوره
13- چه کسی مثنوی فرهاد و شیرین وحشی بافقی را که ناتمام بود به پایان برد؟ وصال شیرازی
14- کدام شاعر ندیحه‌ای برای شاه طهماسب سروده بود که مورد قبول وی واقع نشد؟ محتشم کاشانی
15- مرثیه‌ی محتشم کاشانی، درباره‌ی واقع‌ی کربلا به چه نام معروف است؟ دوازده بند
16- مجموعه غزلیات «محتشم کاشانی» چه نام دارد؟ جلالیه
17- زمینه‌ی اصلی غزلیات «محتشم کاشانی» چیست؟ عشق
18- چرا ترکیب‌بند «محتشم کاشانی» مورد استقبال و تقلید شاعران دیگر قرار گرفت؟ به دلیل شهرت و آوازه‌ی بی‌ماند و تأثیر و قبول کم‌نظیر این ترکیب بند
19- طولانی‌ترین ترکیب بند عاشورایی، از کیست؟ فدایی مازندرانی
20- بیش‌ترین شهرت شاعری وحشی بافقی، مرهون چیست؟ غزلیات او
درس ششم
خواجوی کرمانی
دانستنی‌های مربوط به درس
1- کدام شاعر به «طالبا» معروف شد؟ میرزا ابوطالب کلیم همدانی
2- «کلیم» نزد کدام حاکم عنوان «ملک‌الشعرایی» یافت؟ شاه جهان
3- شهرت «کلیم» بیش تر برای سرودن کدام نوع شعر است؟ غزل
4- چرا کلیم را «خلاق‌المعانی ثانی» لقب داده‌اند؟ به سبب مضمون‌های ابداعی بی‌شماری که در اشعار خویش به کار گرفته است.
5- کلیم در اواخر عمر کدام مثنوی را به نظم کشید؟ فتوحات شاه‌جهانی
6- «صائب» در کدام شهر دیده به جهان گشود؟ اصفهان
7- صائب از کدام پادشاه لقب «ملک‌الشعرایی» گرفت؟ شاه عباس دوم
8- صائب چه مثنوی‌هایی را سروده است؟ قندهارنامه، محمود و ایاز
9- اشعار صائب در چه قالب‌هایی سروده شده است؟ عموماً مثنوی و غزل و قصیده
10- مجموع ابیات صائب چند بیت است/ تا دویست هزار بیت و بیش‌تر نوشته‌اند.
11- نام معروف‌تری آثار منثور «بیدل» چیست؟ نکات و مراسلات
12- بیش‌ترین شهرت «بیدل» مدیون چیست؟ غزل‌های خیال‌انگیز و پرمضمون
13- ویژگی ‌عمده‌ی شعر «بیدل» چیست؟ استعمال مضمون‌های پیچیده و استعاره‌های رنگین و خیال‌انگیز و سرشار از ابهام و تخیل‌های رمزآمیز شاعرانه
14- نام معروف‌ترین مثنوی‌های «بیدل» چیست؟ عرفات و محیط اعظم
15- زادگاه «غالب دهلوی» کجا بود؟ اگره
16- «غالب» به کدام دو زبان شعر می‌گفت؟ فارسی، ارد
17- ابوطالب کلیم، در کدام شهر متولد شد؟ همدان
18- محتوای غزل‌های صائب چیست؟ آمیخته‌ای از عرفان و حکمت و معنی‌آفرینی
19- دشواری‌های شعر صائب مربوط به چه عاملی است؟ دشواری‌های مربوط به تازگی مضمون و تصاویر شاعرانه‌ی اوست.
20- کاربرد واژه‌های هندی، شعر و غزل کدام شاعر را از سایر شاعران متمایز کرده است؟ کلیم همدانی
درس هفتم
عصر قائم مقام
دانستنی‌های مربوط به درس
1- نخستین نشانه‌های علاقه به ساده‌نویسی و بیزاری از سبک مصنوع و متکلف دوران صفویه، در آثار چه کسی ظاهر شد؟ ابوالفضل علامی
2- نویسنده‌ی کتاب‌های «درّه‌ی نادری و جهان‌گشای نادری» کیست؟ میرزا مهدی خان استرآبادی
3- ابوالفضل علامی، چه کسی بود؟ مورخ و نویسنده‌ی عصر اکبرشاه
4- نثر و شیوه‌ی نگارش « میرزا مهدی خان استرآبادی» چگونه بود؟ نثر پر تکّلف و ثقیل
5- از چه عهدی پایه‌ی نثر ساده در ایران نهاده شد؟ اواخر عهد خواجه رشیدالدین فضل الله
6- «نثر فنی» تا چه دوره‌ای ادامه داشت؟ دوره‌ی قاجاریه
7- صاحب قلمی که دردوره‌ی قاجاریه با قوه‌ی فصاحت و بلاغت خود، سبک تازه‌ای در نویسندگی فارسی پدید آورد، که بود؟ قائم مقام فراهانی
8- مهمترین نوشته‌های «قائم مقام» در کدامکتاب گرد آمده است؟ منشآت
9- اختصاصات نثر «قائم مقام» چیست؟ سادگی، صراحت بیان، ایجاز و پختگی
10- چه کسانی بعد از قائم مقام آگاهانه از شیوه‌ی نویسندگی پیشینیان انتقاد کرده و ساده نویسی غربی را پیشنهاد کردند؟ میرزا فتحعلی آخوندزاده و میرزا آقاخان کرمانی
11- نویسنده‌ی کتاب «حاجی بابا اصفهانی» کیست؟ جیمز موریه
12- محتوای کتاب «حاجی بابا اصفهانی» چیست؟ انتقاد از ایرانیان عصر قاجاری و برخی از آداب و رسوم آن زمان
13- چه کسی کتاب «حاجی بابا اصفهانی» را به طبان فارسی ترجمه کرده است؟ میرزا حبیب اصفهانی
14- نام مهم‌ترین اثر «عبدالرحیم تبریزی» معروف به «طالبوف» چیست؟ مسالک المحسنین
15- موضوع کتاب «مسالک المحسنین» چیست؟ سفر رؤیایی گروهی با تخصص‌های مختلف، به قله دماوند
16- «سیاحت نامه‌ی ابراهیم بیک» اثر کیست؟ حاج زین العابدین مراغه‌ای
17- کتاب «شرح زندگانی من» اثر کیست؟ عبدالله مستوفی
18- هدف از نوشتن کتاب «شرح زندگانی من» چه بوده است؟ تشریح ااوضاع اجتماعی و روشن کردن جریان کارهای دولتی و اداری زمان خود
19- نام دیگر «خاطره نویسی» چیست؟ حسب حال
20- «قائم مقام» در نثر بیش‌تر از چه کسی تقلید کرده است؟ سعدی
درس هشتم
عصر هاتف
دانستنی‌های مربوط به درس
1- نشانه‌های ضعف در حکومت صفویان از چه زمانی آغاز شد؟ اندکی پس از دوره‌ی شاه عباس کبیر
2- در دوران نادرشاه رمیدگی شاعران از چه چیزی بود؟ از شیوه‌های افراطی مضمون پردازی و تخیلات دور و دراز شاعرانه
3- شیوه‌ی پیشنهادی این شاعران چه بود؟ پیروی از شاعران گذشته و اسلوب قدما
4- کدام انجمن ادبی، به اسلوب قدما‌(در شعر) توجه کرد؟ انجمن ادبی مشتاق
5- پیشگامان انجمن ادبی مشتاق، چه کسانی بودند؟ میر سیدعلی مشتاق، سید محمد شعله و آذر بیگدلی
6- چرا کار انجمن ادبی مشتاق اهمیت دارد؟ برای نخستین بار گروهی از شاعران صاحب ذوق به تغییر خط مشی در شعر فارسی اقدام کردند.
7- قالب‌های رایج فارسی در این دوره، کدام‌اند؟ غزل و بعد قصیده
8- «غزل» در این دوره‌ به شیوه‌ی کدام شاعران سروده شد؟ سعدی و حافظ و امیر خسرو
9- مضمون «قصاید» این دوره چیست؟ مدح و وصف، نکته‌های اخلاقی، مناقب و مرائی
10- در این دوره چه تحولی در شعر پیش آمد؟ در قلمرو تخیل وموسیقی شعر حتی زبان چیز تازه‌ای به شعر افزوده نشد.
11- «مشتاق» در شیوه‌ی تازه (روی گردانی از سبک دوره‌ی صائب) طریقه‌ی کدام شاعر را بازآفرینی کرد؟ طریقه‌ی محتشم را
12- «مشتاق» در شیوه‌ی قدما به طرز کدام گویندگان توجه داشت؟ گویندگانعرای و فارس
13- لقب «فیلسوف اعظم» از آن کیست؟ میرزا نسیر اصفهانی
14- «میرزا نصیر» علاوه‌ی بر شاعری، در کدام رشته‌های علمی فعالیت داشت؟ طب و نجوم و ریاضی
15- «جام گیتی نما» اثر کیست؟ میرزا نصیر اصفهانی
16- موضوع کتاب «شفاء الاسقام» چیست؟ حکمت
17- «شفاء الاسقام» اثر کدام شاعر است؟ میرزا نصیر اصفهانی
18- کدام شاعر، شاگرد «میرزا نصیر اصفهانی» بود؟ سید احمد هاتف اصفهانی
19- اصفهان در کدام دوره نصف جهان محسوب می‌شد؟ دوره‌ی صفویان
20- موضوعغزل در دوره‌ی بازگشت چه بود؟ عشق و هجران و فراق
درس نهم
آذر بیگدلی
دانستنی‌های مربوط به درس
1- مثنوی «آذر بیگدلی» چه نام دارد؟ یوسف و زلیخا
2- قصاید و غزلیات «آذر بیگدلی» بیش‌تر بر شیوه‌ی کدام شاعران است؟ شاعران عصر سعدی و حافظ
3- مهم‌ترین اثر «آذر بیگدلی» چه نام دارد؟ تذکره‌ی آتشکده
4- محتوای کتاب «تذکره‌ی آتشکده» چیست؟ شرح حال مختصر و گلچینی از اشعار 850 شاعر پارسی گوی
5- چرا «آذر بیگدلی» به دیرپسند معروف شده است؟ به سبب دقتی که در شناخت و گزینش اشعار شاعران داشته است.
6- «آذر» اصول شعر را از که آموخته است؟ بیش‌تر از مشتاق آموخته است.
7- شهرت «هاتف اصفهانی» به سرودن کدام نوع شعر است؟ ترجیع‌بند
8- پیشاهنگ سبک بازگشت به طریقه‌ی قدما کیست؟ مشتاق اصفهانی
9- شاخص‌ترین سخنور «دوره‌ی بازگشت» کیست؟ سید احمد هاتف اصفهانی
10- هاتف در غزل تابع کیست؟ سعدی و حافظ
11- «هاتف» در سرودن ترجیع بند خود به کدام شاعران قبل از خود، نظر داشته است؟ تریجع بند سعدی و ترکیب بند جمال الدین عبدالرزاق
12- ترجیع بند هاتف، مشتمل بر چند بند است؟ پنج
13- بیت «ای سرو بلند قامت دوست / وه وه که شمایلت چه نیکوست» از کدام شاعر است و در چه قالبی سروده شده است؟ سعدی، ترجیع بند
14- در تمام بندهای ترجیع بند هاتف از چه سحن می‌رود؟ از اقلیم عشق سخن می‌رود؟ از اقلیم عشق سخن می‌رود.
15- «فروغی بسطامی» ابتدا چه تخلصی داشت؟ مسکین
16- چه کسانی سرمشق «فروغی بسطامی» در غزل‌سرایی بوده‌اند؟ سعدی و حافظ
17- «فروغی» در خراسان، با کدام شاعر عصر قاجاز آشنا شد و به همراه او به ترهان آمد؟ قاآنی
18- هنر «فروغی» در سرودن چه نوع شعری است؟ غزل
19- «فروغی» در کجا چشم به جهان گشود؟ عتبات
20- قصیده‌ی «طلوعیه‌ی هاتف» در مدح و ستایش کیست؟ علی بن ابی‌طالب
درس دهم
عصر صبا
دانستنی‌های مربوط به درس
1- اوج قدرت فقها و مجتهدان شیعه در دوره‌ی قاجاریه در کدام واقعه مشاهده شد؟ مسئله‌ی لغو انحصار تنباکو
2- فتوای تحریم تنباکو از کدام مجتهد معروف بود؟ میرزا حسن شیرازی
3- کدام رسم شاعرانه در «دوره‌ی صبا» احیا شد؟ رسم مدیحه‌سرایی
4- کتاب «براهین العجم» از کیست؟ میرزا محمد تقی لسان‌الملک سپهر
5- محتوای کتاب «براهین العجم» چیست؟ موازین و اصول شعر
6- «ملا احمد نراقی» چه تخلصی داست؟ صفایی
7- مثنوی «طاقدیس» را چه کسی سروده است؟ ملا احمد نراقی
8- تخلص «حاج ملاهادی سبزواری» چیست؟ اسرار
9- مهم‌ترین تغییر جغرافیایی در حوزه‌ی شعر و ادب در «عصر صبا» چه بود؟ انتقال مرکزّیت ادبی از شیراز و اصفهان به تهران
10- کدام شاعر در دربار فتحعلی شاه عنوان ملک‌الشعرایی داشت؟ فتحعلی خان صبا
11- کتاب «ناسخ‌التواریخ» اثر کیست؟ لسان‌آلملک سپهر
12- پس از قاآنی لقب «شمس‌الشعرایی» به کدام شاعر تعلق گرفت؟ سروش
13- قالب شعر در «دوره‌ی صبا» عموماً کدام قالب است؟ قصیده ودرمرحله‌ی بعد غزل
14- مضمون و محتوای شعر «دوره ی صبا» چیست؟ اندیشه‌هایی است که یک بار در عصر شکوه مکتب خراسانی در ادب فارسی تجربه شده است.
15- کدام مثنوی حماسی را «صبا» به تقلید از شاهنامه سروده است؟ شهنشاه نامه
16- مثنوی «عبرت نامه»‌ی صیای کاشانی به تقلید از کدام اثر نوشته شده است؟ تحفة العراقین خاقانی
17- کتاب «شهنشاه نامه» در کدام بحر سروده شده است؟ متقارب
18- کدام کتاب «صبا» تقلیدی لز بوستان سعدی است؟ گلشن صبا
19- لقب شعری «مجمر اصفهانی» چه بود؟ مجتهد الشعرا
20- «مجمر اصفهانی» در غزل پیرو کیست؟ سعدی
درس یازدهم
نشاط اصفهانی
دانستنی‌های مربوط به درس
1- پس از شمتاق، کانون شعر اصفهان به قسمت چه کسی گرم ماند؟ میرزا عبدالوهاب نشاط
2- «نشاط» از پیروان جدی کدام سبک بود؟ بازگشت ادبی
3- لقب نشاط در دربار فتحعلی شاه چه بود؟ معتمدالدوله
4- شیوه‌ی غزل سرایی «نشاط» تقلید از کدام شاعر است؟ حافظ
5- عنوان مجموعه‌ی آثار منظوم و منثور «نشاط» چیست؟ گنجینه‌ی نشاط
6- «نشاط» با چه زبان‌هایی آشنایی داشت؟ فارسی، عربی و ترکی
7- تخلص «میرزا شفیع شیرازی» چه بود؟ وصال
8- از «وصال شیرازی» چند مثنوی بر جای مانده است؟ دو مثنوی به نام‌های بزم وصال و تکمیل مثنوی فرهاد و شیرین وحشی بافقی
9- مثنوی «بزم وصال» به شیوه‌ی کدام کتاب سروده شده است؟ بوستان سعدی
10- علاوه بر شاعری «وصال» در کدام رشته‌های هنری فعالیت چشمگیری داشت؟ نوشتن انواع خط و خوش آواز بودن.
11- «یغمای جندقی» از اهالی کجاست؟ خور و بیابانک، از توابع جندق
12- شهرت «یغما» برای کدام نوع شعر است؟ هجوها، هزلیات نیش‌دار و مرثیه‌های ساده و دردناک
13- تخلص شعری «میرزا حبیب قاآنی» در ابتدای کار چه بود؟ حبیب
14- «قاآنی» با کدام زبان‌های اروپایی آشنا بود؟ انگلیسی و فرانسه
15- کتاب منثور «قاآنی» چه نام دارد و به شیوه‌ی کدام کتاب است؟ پریشان، گلستان سعدی
16- کدام لقب از جانب حاجی میرزا آقاسی به «قاانی» داده شد؟ حسان العجم
17- قدرت طبع «قاآنی» در شاعری از کدام اشعار او فهمیده می‌شود؟ قصاید او
18- لقب «سروش اصفهانی» چه بود؟ شمس الشعرا
19- مجموعه «شمس المناقب» از سروش اصفهانی درباره‌ی چیست؟ ستایش ائمه‌ی اطهار
20- کدام مجموعه‌ی اشعار «سروش» در ذکر فاجعه‌ی کربلاست؟ روضة الانوار
درس دوازدهم
عصر بیداری
دانستنی‌های مربوط به درس
1- کدام فرمان دستاورد نهضتی سیاسی- اجتماعی بود که مظفرالدین شاه نیز رسید؟ فرمان مشروطیت
2- دوران حکومت کدام پادشاه «استبداد صغیر» نامیده شد؟ دوران حکومت محمد علی شاه (سیزده ماه و چند روز)
3- شعر «دوره‌ی بیداری» از نظر کارکرد و دایره‌ی شمول چگونه بود؟ شعر در این دوره عمومیت یافت و زبان برنده‌ی نهضت در روزنامه‌ها و مطبوعات شد.
4- زبان و موسیقی شعر «عصر بیداری» چند مسیر را پیمود؟ دو مسیر جداگانه
5- ملک الشعاری بهار و ادیب الممالک به چه زبانی پای‌بند بودند؟ زبان فاخر و پر صلابت گذشته که به عروض قدیم تکیه داشت.
6- کدام گروه شاعران، زبان مردم کوچه و بازار را برگزیند؟ نسیم شمال ، عارف و عشقی
7- تخیل و قالب شعری در عصر «بیداری» چگونه بود؟ بیش و کم بدون تغییر باقی ماند.
8- «سه تابلوی مریم» اثر کیست؟ میرزاده‌ی عشقی
9- جهان شناسی شاعران در دوره‌ی بیداری چه تغییری کرد؟ با الهام از حوادث و مقتضیات زمان شکل گرفت و مجموعه‌ی حیات را واقعیتی ملموس و هدفمند در نظر گرفتند.
10- مفهوم «آزادی» در دوره‌ی بیداری به چه معناست؟ مردم علاوه بر حقوق فردی مختارند سرنوشت سیاسی و اقتصادی خود را نیز معین کنند.
11- شعار «اتحاد اسلامی»از جانب چه کسی مطرح شد؟ سید جمال الدین اسدآبادی
12- «وطن» به معنای سرزمینی با مشترکات قومی، زبانی و فرهنگی از کدام دوره وارد قلمرو ادبیات فارسی شده است؟ از عصر بیداری
13- کدام شاعران به «ادبیات کارگری» علاقه‌ی بیشتری نشان داده‌اند؟ فرخی یزدی و ابوالقاسم لاهوتی
14- پس از تهران، کدام شهر کشور بازار سیاسی و مطوبوعاتی گرم‌تری داشت؟ تبریز
15- شعر ملی مشروطه، از چه طریقی در خدمت مردم قرار گرفت؟ از طریق مطبوعات و روزنامه‌ها
16- روزنامه‌ی معروف «نسیم شمال» را چه کسی منتشر کرد؟ سید اشرف الدین گیلانی
17- جنگ‌های ایران و روس، چه ضرورتی را برای جامعه‌ی ایران به وجود آورد؟ ضرورت روی آوردن به دانش و فن جدید
18- مدرسه‌ی دارالفنون را چه کسی تأسیس کرد؟ میرزا تقی خان امیرکبیر
19- شاعران کوچه و بازار، بیش‌تر به کدام قالب شعری علاقه داشتند؟ مستزاد، مخمس، دو بیتی‌های پیوسته، ترانه و تصنیف
20- در شعر قبل از مشروطه، «وطن» چه مفهومی داشت؟ زاد بوم و سرزمینی بود که شخص در آن پرورش یافته بود.
درس سیزدهم
چهره‌های شعر ....
دانستنی‌های مربوط به درس
1- در شعر عصر مشروطه، چند گروه عمده را می‌توان تشخیص داد؟ سه
2- لقب «ادیب الممالک» از جانب مظفرالدین شاه به چه کسی داده شد؟ میرزا محمد صادق امیری
3- ادیب الممالک سردبیری کدام روزنامه را به عهده داشت؟ روزنامه‌ی‌ مجلس
4- ادیب الممالک در کدام قالب شعری، بیش‌تر از دیگر قالب‌های شعری درخشید؟ قصیده
5- شیوه‌های « ادیب الممالک» در قصیده‌سرایی، بیش‌تر بر تقلید از کدام یک از شاعران است؟ انوری
6- «بهار» کدام روزنامه را در دوران استبداد صغیر منتشر می‌کرد؟ روزنامه ی خراسان
7- معروف‌ترین اثر «بهار» درباره‌ی نثر فارسی چه نام دارد و چند جلد دارد؟ سبک شناسی در سه جلد
8- «مسمط» های بهار تقلید موفقی از کدام شاعر است؟ منوچهری
9- دو مروارید گران‌بها از دریای معانی شعر بهار، کدام‌اند؟ آزادی و وطن
10- موفق‌ترین قالب شعری که «بهار» در آن شعر سروده است، کدام قالب است؟ قصیده
11- «دهخدا» در انتشار کدام روزنامه با میرزا جهانگیرخان همکاری می‌کرد؟ صوراسرافیل
12- کدام روزنامه را «دهخدا» در استانبول منتشر می‌کرد؟ روزنامه‌ی سروش
13- نوشته‌های طنزآمیز «دهخدا» در کدام مجموعه است؟ چرند و پرند
14- مفصل‌ترین اثر «دهخدا» در باره‌ی واژه‌های زبان فارسی، چه نام دارد؟ لغت نامه
15- مجله‌ای که «بهار» در تهران منتشر می‌کرد و ارگان انجمنی ادبی نیز به همین نام بود، چیست؟ مجله‌ی دانشکده
16- کتاب «تاریخ احزاب سیاسی» اثر کیست؟ ملک الشعرای بهار
17- «حبسیات» بهار سوز و گداز و استحکام زبانی کدام شاعران را دارد؟ حبسیات بهار سوز و گداز شعرهای مسعود سعد و استحکام زبان ناصرخسرو را دارد.
18- کتاب «امثال و حکم» اثر کیست؟ علی اکبر دهخدا
19- «سوگ سرود» دهخدا در قتل میرزاجهانگیر خان صوراسرافیل در چه قالب شعری سروده شده است؟ مسمط
20- رهبری قیام تبریز در دوران استبداد بر عهده‌ی چه کسانی بود؟ باقرخان و ستارخان
درس چهاردهم
چهره‌های شعری 2
دانستنی‌های مربوط به درس
1- کدام شاعر را می‌توان «شاعر مردم در عصر بیداری» نامید؟ سید اشرف الدین گیلانی
2- ویژگی عمده‌ی شعر « سید اشرف الدین گیلانی» چیست؟ سادگی و صمیمت زبان و مضمون و محتوای آن که در سال‌های عصر بیداری از عمق وجود مردم مایه می‌گرفت.
3- سید اشرف الدین گیلانی در اشعار «نسیم شمال» از مضامین کدام روزنامه الهام گرفت؟ ملانصرالدین
4- شاعر طنزپرداز و نویسنده‌ی روزنامه‌ی «ملانصرالدین» چه کسی بود؟ صابر
5- عرصه‌‌ی هنری مسلم «عارف» کدام نوع شعر بود؟ تصنیف سازی
6- «عارف قزوینی» علاوه بر شعر، در کدام زمینه‌های هنری دست داشت؟ خط را خوب می‌نوشت، موسیقی می‌دانست و صدای خوبی داشت.
7- حال و هوای شعر «عراف قزوینی» چگونه است؟ زبان را خوب نمی‌دانشت و اندیشه‌ی ژرفی در شعرهایش نیست.
8- «میرزاده ی عشقی» چه روزنامه‌ای را در همدان منتشر می‌کرد؟ نامه‌ی عشقی
9- «عشقی» مخالف کدام قرارداد بود و چه کسی آن قرارداد را منعقد کرده بود؟ قراداد 1919 که وثوق‌الدوله با انگلیس منعقد کرده بود.
10- منظومه‌ی مهم «جمهوری نامه» را عشقی در ضدیت با کدام مسئله ساخت؟ در مخالفت با انتقال سلطنت از قاجار به پهلوی 
11- روزنامه‌ی «قرن بیستم» را چه کسی منتشر کرد؟ میرزاده‌ی عشقی
12- شعر «عشقی» از نظر زبان و بیان چگونه است؟ از لحاظ زبان و پختگی لازم را نداشت.
13- «فرخی یزدی» کدام روزنامه را در تهران منتشر می‌کرد؟ طوفان
14- قالب شعری «فرخی یزدی» چیست؟ بیش‌تر غزل‌سراست.
15- کدام دو شاعر، نماینده‌ی «ادبیات کارگری» هستند؟ فرخی یزدی و ابوالقاسم لاهوتی
16- محتوای اشعار «فرخی یزدی» چیست؟ سیاست و مسائل حاد اجتماعی
17- نخستین اشعار «لاهوتی» در کدام روزنامه‌ها چاپ می شد؟ حبل‌المتین و ایران نو
18- شعر «سنگر خونین» لاهوتی ترجمه‌ی شعر کدام شاعر خارجی است؟ ویکتورهوگو
19- شعر «لاهوتی» از نظر ساخت و قالب چگونه است؟ از نوآوری‌های شبه نیمایی خالی نیست و شعرهای او حماسی و خشن فاقد تصویرهای شعری است.
20- کدام شاعر معاصر، «عارف قزوینی» را هجو کرده است؟ ایرج میرزا

درس پانزدهم
درآمدی بر عصر نیما
دانستنی‌های مربوط به درس
1- شعر دوره‌ی بیداری از چه نظر توانست با جنبش مشروطیت همگام شود؟ از نظر محتوا
2- کدام عوامل جریان نوگرایی در شعر را شدت بخشید؟ جنگ جهانی اول، کودتای 1299 و فروپاشی قاجار
3- چرا قالب‌های سنتی شعر، قدرت بیان مسائل حیات اجتماعی معاصر را نداشتند؟ زیرا قالب‌های سنتی به قواعد و ضوابط سخت‌گیرانه در شعر پای بندی استواری داشتند.
4- روزنامه‌ها با پیوند به حیات فکری و اجتماعی، از چه ابزاری برای سرعت بخشیدن به تحول و بیداری بهره گرفتند؟ ادبیات و شعر
5- کدام نوع شعر، به پسند و سلیقه‌ی مردم نزدیک شده و توفیق‌هایی به دست آورده است؟ فکاهیات سیاسی
6- چرا بحث «کهنه و نو» در روزنامه ها مطرح شد؟ چون ضرورت تحولی بنیادین حس می‌شد.
7- شاعران در «غزل» به جای معشوق سنتی، چه چیزی را توصیف کردند؟ مام وطن
8- عنوان «سعدی‌نو» به کدام شاعر اختصاص یافته بود؟ ایرج میرزا
9- اعضای انجمن ادبی «دانشکده» چه کسانی بودند؟ گروهی از جوانان ادیب و با ذوق بودند که هدف آنها ترویج معانی جدید در لباس شعر و نثر قدیم و تعیین حدود انقلاب ادبی بود.
10- مقاله‌ی انتقادآمیز «مکتب سعدی» در کدام روزنامه درج شد؟ زبان آزاد
11- کدام نویسنده مقاله‌ی دنباله‌دار «عصیان ادبی» را نوشت؟ تقی رفعت
12- روزنامه‌ای که «تقی رفعت» در آن مقاله نوشت، چه نام داشت؟تجدد
13- کدام شاعر از لحاظ ادبی نخستین نظریه‌پرداز «شعر نیمایی» بود؟ تقی رفعت
14- سرانجام « تقی رفعت» چه شد؟ پس از شکست دموکرات‌ها، تقی رفعت خودکشی کرد.
15- شعر «قصه‌ی رنگ پریده» از کیست؟ نیما یوشیج
16- سرانجام مناقشات جناح‌های نوگرا و سنت‌گرا چه بود؟ پیروزی نسبی نوگرایان
17- « تقی رفعت » از نظر سیاسی جانبدار چه کسانی بود؟ جانبدار فرقه‌ی دموکرات و هم رزم خیابانی بود.
18- «فکاهیات سیاسی» کدام قالب‌های ادبی را برای بیان برگزیدند؟ ترانه، تصنیف، مستزاد و ترجیع بند
19- چرا «سنت‌گرایان» می‌کوشیدند موضوع تازه را در قالب شعر سنتی بریزند؟ برای پیش‌گیری از یک انقلاب تهاجمی و ویران‌گر بر ضد سنت‌های دیرینه
درس شانزدهم
افسانه
دانستنی‌های مربوط به درس
1- منظومه‌‌ی «قصه‌ی رنگ پریده» در چه قالبی سروده شده است؟ مثنوی
2- نیما در منظومه‌ی «قصه‌ی رنگ پریده» جهان را چگونه می بیند؟ به شکلی شاعرانه و از دریچه‌ی چشم خود
3- منظومه‌ی «قصه‌ی رنگ پریده» و «ای شب» در کدام نشریه منتشر شد؟ نوبهار
4- نام معلم دلسوز «نیما» که او را به خط شاعری انداخت که بود؟ نظام وفا
5- «نیما» در آغاز نوجوانی به کدام سبک، شعر می‌گفت؟ سبک خراسانی
6- چه کسی با آوردن قسمت‌هایی از اشعار نیما در کتاب «منتخبات آثار» خود در محافل ادبی آن روز شگفتی برانگیخت؟ محمد ضیاء هشترودی
7- پیامدهای سیاسی- اجتماعی کودتای 1299 برای «نیما» چه بود؟ شاعر دل آزرده‌ی یوش را به کناره‌گیری از تهران و اجتماع واداشت.
8- مجموعه داستان «یکی بود یکی نبود» اثر کیست و در چه سالی منتشر شد؟ جمال‌زاده، 1301
9- رمان «تهران مخوف» اثر کیست؟ مشفق کاظمی
10- انتشار شعر«افسانه» چه اثری داشت؟ خشم ادیبان و انتقاد و اعتراض آن‌ها را برانگیخت.
11- عنوان نخستین شعر نیما که کاملاً ازاد از قید تخیل و وزن‌آرایی و قافیه بندی گذشتگان بود، چه نام داشت؟ ققنوس
12- «نیما» در تهران همکاری قلمی خود را با کدام مجله آغاز کرد؟ مجله‌ی موسیقی
13- عنوان مقاله‌ها و نوشته‌های نیما در آن سال‌ها چه بود؟ ارزش احساسات
14- شعر «ققنوس» چگونه شعری است؟ شعری است تمثیلی که می‌توان آن را کنایه‌ای از سرگذشت خود شاعر دانست.
15- دگرگونی محتوایی، از نظر نیما چیست؟ نیما شعر را نوعی زیستن و شاعر را فرزند راستین زمان خود می‌دانست.
16- کار «هنر» از نظر «نیما» چیست؟ نشان دادن تصویر انفرادی و عینی و نه تصویهای ذهنی و قراردادی
17- سرودن شعر «تمثیلی» از چه دوره‌ای به طور مشخص در شعر فارسی رایج می‌شود؟ عصر نیما

/ 0 نظر / 154 بازدید